ข่าวสารและกิจกรรม

8 เมษายน 2569

    เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานกำกับดูแลตลาดแห่งรัฐ (SAMR) และคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (NHC) ของประเทศจีนได้แจ้งเวียนร่างมาตรฐานความปลอดภัยอาหารระดับชาติสำหรับอาหารปรุงสำเร็จ (Prepared Dishes) ต่อองค์การการค้าโลก (WTO) ภายใต้หมายเลขประกาศ G/SPS/N/CHN/1358 มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์สำหรับการผลิตและการจำหน่ายอาหารปรุงสำเร็จ พร้อมทั้งตอบสนองต่อข้อกังวลของผู้บริโภคเกี่ยวกับความปลอดภัยและคุณค่าทางโภชนาการ

    อุตสาหกรรมอาหารปรุงสำเร็จ (Prepared Dishes) ที่เติบโตอย่างรวดเร็วในจีน เป็นปัจจัยผลักดันให้เกิดการจัดทำร่างมาตรฐานฉบับดังกล่าว โดยมีสาระสำคัญเกี่ยวกับนิยามของอาหารปรุงสำเร็จ ตลอดจนข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอาหาร คุณภาพ โภชนาการ และตัวชี้วัดทางกายภาพและเคมีที่เกี่ยวข้อง ดังนี้

• นิยาม: กำหนดนิยามของอาหารปรุงสำเร็จ เป็นผลิตภัณฑ์อาหารบรรจุหีบห่อที่ทำจากผลิตผลทางการเกษตรที่รับประทานได้อย่างน้อยหนึ่งชนิด หรือผลิตภัณฑ์แปรรูปจากวัตถุดิบดังกล่าว อาจมีหรือไม่มีเครื่องปรุงหรือส่วนประกอบอื่นก็ได้ โดยไม่เติมวัตถุกันเสีย และผ่านการแปรรูปเบื้องต้นในระดับอุตสาหกรรม ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวต้องผ่านการอุ่นหรือปรุงให้สุกก่อนบริโภค
• วัตถุดิบ: ต้องเป็นไปตามมาตรฐานอาหารและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (ซึ่งรวมถึงเรื่องสารกำจัดศัตรูพืช ยาสัตว์ สารพิษจากเชื้อรา กัมมันตรังสี ฯลฯ) ต้องไม่เป็นวัตถุดิบที่เน่าเสียหรือเสื่อมสภาพ ผู้ประกอบการต้องจัดให้มีเอกสารใบรับรองของวัตถุดิบ มีบันทึกแหล่งที่มา วันที่ผลิต และอายุการเก็บรักษา (ถ้าเป็นไปได้) ของวัตถุดิบ
• วัตถุเจือปนอาหาร: กำหนดห้ามเติมวัตถุกันเสียในกระบวนการผลิตและแปรรูปอาหารปรุงสำเร็จ ขณะเดียวกัน อนุญาตให้ใช้วัตถุเจือปนอาหารอื่นที่กฎหมายกำหนดได้ ตามความจำเป็นในการผลิต โดยต้องประเมินความจำเป็นทางเทคโนโลยี และลดทั้งจำนวนชนิดและปริมาณการใช้ให้น้อยที่สุด ห้ามใช้วัตถุเจือปนอาหารเพื่อปกปิดการเน่าเสีย การเสื่อมคุณภาพ หรือข้อบกพร่องที่เกิดขึ้นในกระบวนการผลิต (inherent defects) รวมถึงห้ามใช้เพื่อวัตถุประสงค์ในการเจือปน (adulteration) การปลอมแปลง (falsification) หรือการหลอกลวง (fraudulent)
• กระบวนการผลิต: กระบวนการผลิตต้องเป็นไปตามมาตรฐานสุขลักษณะที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ ร่างมาตรฐานฯ กำหนดรายละเอียดสำหรับกระบวนการผลิตหลายประเด็น อาทิ มีการจัดพื้นที่ปฏิบัติงานอย่างเหมาะสมเพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม (cross-contamination) มีการควบคุมอุณหภูมิการทำความเย็น การแช่เย็น หรือการแช่แข็งตามลักษณะของผลิตภัณฑ์ ตลอดจนต้องกำหนดเงื่อนไขการเก็บรักษาและการขนส่งให้สอดคล้องกับลักษณะสินค้าและข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอาหาร
• ข้อกำหนดด้านโภชนาการ: กำหนดให้คำนึงถึงหลักโภชนาการที่สมดุล โดยเลือกใช้ส่วนผสมและวิธีประกอบอาหารที่เหมาะสม เพื่อคงคุณค่าทางโภชนาการของอาหาร ลดการสูญเสียสารอาหาร และหลีกเลี่ยงการปรุงสุกเกินความจำเป็น พร้อมทั้งสนับสนุนการควบคุมการใช้น้ำมัน เกลือ และน้ำตาล เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคต่อผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำมัน เกลือ และน้ำตาลต่ำลง
• อายุสินค้า: สนับสนุนให้ผู้ผลิตลดอายุการเก็บรักษา (shelf life) ของสินค้าให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ โดยการเพิ่มประสิทธิภาพการแปรรูป การจัดเก็บ และการขนส่ง และกำหนดให้อายุการเก็บรักษาสูงสุดต้องไม่เกิน  12 เดือน
• บรรจุภัณฑ์: ต้องได้รับการออกแบบให้เหมาะสมกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยในระหว่างการผลิต การเก็บรักษา การขนส่ง การกระจายสินค้า และการอุ่นหรือปรุงอาหาร โดยบรรจุภัณฑ์ชั้นในต้องเป็นไปตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง มีคุณสมบัติป้องกันที่เพียงพอ และในกรณีผลิตภัณฑ์แช่แข็งต้องมีความทนทานต่อความเย็น ส่วนผลิตภัณฑ์ที่อุ่นหรือปรุงพร้อมบรรจุภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ชั้นในต้องทนความร้อนและไม่เสียรูปเมื่อผ่านความร้อน นอกจากนี้ยังสนับสนุนการใช้วัสดุบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
• ฉลาก: ฉลากอาหารและฉลากโภชนาการต้องเป็นไปตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ กรณีที่ชื่อผลิตภัณฑ์ระบุถึงส่วนประกอบเป็นการเฉพาะ จะต้องแสดงปริมาณหรือสัดส่วนของส่วนประกอบนั้น ส่วนกรณีที่ชื่อผลิตภัณฑ์ไม่ได้ระบุถึงส่วนประกอบเป็นการเฉพาะ จะต้องแสดงปริมาณหรือสัดส่วนของส่วนประกอบ 3 อันดับแรก (ไม่รวมน้ำ) นอกจากนี้ ยังต้องระบุเงื่อนไขการเก็บรักษา การขนส่ง และวิธีเตรียมก่อนบริโภค เช่น “อุ่นก่อนบริโภค” หรือ “ปรุงให้สุกก่อนบริโภค” และถ้าวัสดุบรรจุภัณฑ์ไม่สามารถนำไปอุ่นหรือปรุงสุกพร้อมกับอาหาร ก็ต้องระบุไว้อย่างชัดเจน
• ข้อกำหนดสำหรับกระบวนการปฏิบัติงาน: กระบวนการเก็บรักษา ขนส่ง และกระจายสินค้า ต้องเหมาะสมตามลักษณะของผลิตภัณฑ์ โดยต้องปฏิบัติตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งรวมถึงการควบคุมอุณหภูมิของผลิตภัณฑ์แช่เย็นและแช่แข็ง
• ข้อกำหนดด้านตัวชี้วัดของผลิตภัณฑ์:      – ด้านประสาทสัมผัส (sensory requirements)ประเด็นข้อกำหนดวิธีทดสอบลักษณะที่ปรากฏบรรจุภัณฑ์ต้องอยู่ในสภาพสมบูรณ์ ไม่มีการบิดเบี้ยว ความบกพร่อง หรือความเสียหายที่เห็นได้ชัดตรวจดูลักษณะภายนอกของผลิตภัณฑ์ เปิดบรรจุภัณฑ์ออกตรวจสอบ โดยในกรณีผลิตภัณฑ์แช่แข็งให้ละลายก่อน จากนั้นพิจารณาสีและลักษณะรูปทรงภายใต้แสงธรรมชาติ พร้อมตรวจสอบว่ามีสิ่งแปลกปลอมหรือสิ่งเจือปนหรือไม่ แล้วบ้วนปากด้วยน้ำอุ่น และใช้วิธีปรุงหรือเตรียมผลิตภัณฑ์ตามวิธีบริโภคที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์ ก่อนชิมรสและดมกลิ่นแยกกันสีและสภาพผลิตภัณฑ์ผลิตภัณฑ์ต้องมีสีและสภาพสอดคล้องกับลักษณะของส่วนประกอบภายใน สิ่งแปลกปลอมต้องไม่พบสิ่งแปลกปลอมที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่ารสชาติและกลิ่นต้องมีรสชาติและกลิ่นตามลักษณะของผลิตภัณฑ์ และต้องไม่มีกลิ่นผิดปกติ เช่น กลิ่นเปรี้ยว กลิ่นอับ กลิ่นเน่าเสีย หรือกลิ่นหืน อันเกิดจากการเน่าเสียหรือเสื่อมคุณภาพ      – ด้านกายภาพและเคมี (physical and chemical indicators)ประเด็นตัวชี้วัดวิธีทดสอบค่าเปอร์ออกไซด์ ^a คำนวณบนฐานไขมัน(g/100g) ≤ 0.25GB 5009.227ฮิสตามีน ^b (mg/kg)≤ 150GB 5009.208^a ใช้เฉพาะกับผลิตภัณฑ์ที่มาจากสัตว์ ถั่วและเมล็ดพืช หรือมีไขมันและน้ำมันที่บริโภคได้เป็นส่วนประกอบ และมีปริมาณไขมันไม่น้อยกว่า 5 g/100g^b ใช้เฉพาะกับผลิตภัณฑ์ปลาที่มีฮิสตามีนสูง โดยหมายถึงปลาทะเลที่มีผิวสีเขียวเข้มและเนื้อสีแดง เช่น แมกเคอเรล สแคด ฮอร์สแมกเคอเรล ชับแมกเคอเรล โบนิโต ทูน่า ปลาซันมะ และซาร์ดีน เป็นต้น      – ด้านขีดจำกัดสารปนเปื้อน (contaminant limits)ประเด็นตัวชี้วัดวิธีทดสอบตะกั่ว (คำนวณเป็น Pb) (mg/kg) ≤ 0.3GB 5009.12โครเมียม (คำนวณเป็น Cr) (mg/kg) ≤ 2.0GB 5009.123เบนโซ (เอ) ไพรีน  ^a (μg/kg) ≤ 5.0GB 5009.27^a ใช้เฉพาะกับผลิตภัณฑ์ที่มีสัตว์น้ำหรือเนื้อสัตว์เป็นส่วนประกอบ และผ่านกระบวนการรมควัน ย่าง หรือปิ้ง      – ด้านจุลินทรีย์ (microbial limits)ประเด็นแผนการสุ่มตัวอย่าง^a และเกณฑ์ ซึ่งหากไม่ได้ระบุไว้เป็นอย่างอื่น แสดงค่าเป็น CFU/g หรือ CFU/mLวิธีทดสอบncmM Salmonella500/25g (mL)-GB 4789.4Staphylococcus aureus 511001000GB 4789.10Listeria monocytogenes500/25g (mL)-GB 4789.30Vibrio parahaemolyticus ^b51100 MPN/ g (mL)1000 MPN/ g (mL)GB 4789.7Diarrheagenic Escherichia coli ^c500/25g (mL)-GB 4789.6^a แผนการสุ่มเก็บตัวอย่างให้ดำเนินการตาม GB 4789.1 และการเก็บรวมทั้งการเตรียมตัวอย่างให้เป็นไปตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้องในชุด GB 4789^b ใช้เฉพาะกับผลิตภัณฑ์ที่มีสัตว์น้ำเป็นส่วนประกอบ^c ใช้เฉพาะกับผลิตภัณฑ์ที่มีเนื้อโคเป็นส่วนประกอบ

    ทั้งนี้ สาระสำคัญข้างต้นเป็นเพียงสรุปเนื้อหาอย่างไม่เป็นทางการของร่างมาตรฐานฯ ผู้ที่สนใจสามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติม (รวมถึงชื่อมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง) ได้ที่ USDAและสำหรับต้นฉบับภาษาจีนที่ลิงก์ โดยหากมีส่งข้อเสนอแนะต่อร่างมาตรฐานฯ สามารถแจ้งไปยังศูนย์แจ้งเตือนและสอบถามข้อมูล SPS ของจีนได้ที่อีเมล sps@customs.gov.cn ภายในวันที่ 25 เมษายน 2569 

ชนิดสินค้า : อาหารในภาชนะบรรจุ, วัตถุเจือปนอาหาร, บรรจุภัณฑ์

ประเภทของข่าว : มาตรฐานการผลิตและระบบคุณภาพ

ที่มา : USDA